Tı kurmanciya Xelıka da jı zıti rındiyê ra tewên, “xerawi”. Xerawi jı şora xeraw (xerab) pêde bûye. Lı Xelıka tı zımanê dengkırınê da xeraw bûye xera, “w” ya dawiyê ketıye.
Xera, xerawi, xerawbûn û xerakırın bı pır men ên jıhev cıhêtê ne gotıne.
Axtê ku yêk pit nıxaş ket û kilo dan, ê bên, “ i bı ser nıxaşiyê da pır xera biye” Yanê zeyif ketıye, jar biye. Jarbûn lı Xelıla jı bo hêwana tê gotın. Nımune, “pezi mal ê Eli Bêzê i jar e”.
“Keç keç vê dergûşê xera kırıye, zûke bını bıguhêre!” Lı vır “xera kırıye” şûna “gû kırıye” tıgrê . Nişana kubari ye, nawên “dergûş ê gû kırıye”. Ez dırêj nekım, miz û gû weki tıştên xera û neçê têne dinê , loma nêne bınavkırınê .
“Bı xumar ê mala xe xera kır” Yan ê mala xe perışan kır, mıhtace xelk ê kır. Lı vır, xerakırın t ê mena jıhev da xelina duzana mal ê . Loma vı merıy ê ku mala xe xera kıri ra tew ê n, “malxerawo”.
Ku xaniyek kevn bû, v ê xudan ma û helweşi, ê b ê n, “i biye xerewe”.
Mezın pıçûka bı “xerawiya meke!” şiret tıkın. Yan ê t ê xastın ku merı nerındi û neheqiya neke.
Van rona nawera tırka û kurmanca pır xeraw e. Mina ku tew ê n, her du h ê l ji lı hev heta d ê v hatına, tu naweri ku wana bı dengkırın bıdi. Her du h ê l ji xerawi hevdu heltıdın.
Çıma?
Sebeb pır ın, ne y ê k e ne dudu ne. Bıh ê mcıri defter-qelem p ê nakın. 80 sal z ê de ye ku toxım ê xerawi û neyariy ê t ê rışandın. Şaşi, nezani,heşk ê mi, zulum û neheqiy ê tı vê cihetê da hatıne kırın vê hesaw ın.
Carna şoreke neçê ya ji neheqiyek gıran tewe sebeba hıng û şeran. Jı serı da, tım û tım gotın, “kurmanc tunen!” Ma xerawi, hıng û şerên tı nawerê tırka û kurmanca bı vê şorê destpê nekır?
Du xorta lı ber çemeki hesp tıçêrandıne. Yêki vı yê dı ra gotıye, “hespê me jı yê we çêtır ın!” Yê dı tı bın da nemaye, lêvegerandıye gotıye, “na, hespê me tı ser yê we ra ne!” Yê dı gotıye, “ de here lo, hesp jı we ra jı ku da hatıne! Hewûn û tunewûna hespê we ferq nake. Bergirê me bazdawû ser mehina we, ew tı bın da gêr bûwû”. Lı ser vê, her du xort ketıne hev, lı hev xıstıne serê hev şıkênane.
13.04.2007 |
