Ê, F, G 
İnsanın keyif duyduğu konularda ve tarzda yazılar yazmasının doğrusu başka bir tadı var. Bende bu sayfada sizlerin ilgisi hatta izni ile bunu yapıyorum desem anlaşılmış olurum.
Ümidim bu yazılanların sadece okumakla kalmıyor olmasıdır. Aynı zamanda günlük yaşamda elden geldiğince uygulanabilirse yazılar amacına ulaşmış demektir. Yoksa ne yazarsak yazalım, ne dersek diyelim bir kıymeti kalmaz. Boşu boşuna ortada kalırlar.
Sitedeki Quncê Mêvana köşesindeki okuyucu mektuplarını sürekli takip ediyorum. Oradan anladığım kadarıyle, Kırşehir Kürtleri arasında anadil Kürtçeyi kullanma, konuşma ve yazma son derece azalmış durumda.
Bunun bir sebebi galiba şehirlere göçün fazla olması.
Bu da beni çok düşündürüyor vede üzüyor. Bu durum benim yakın çevremde de böyle.
İşin sevindiren yanı ise insanlarımızın eskiyle karşılaştırılamayacak kadar Kürt kimliğine sarılması ve sahip çıkıyor olması.
Kürtlerin ülkesinin güneyinde, yani Irak Kürdistanın da “Federal bir Kürdistan'ın” kurulmuş olması ve bunun uluslararası camiada tanınıyor olması 21. yüzyılın, bizim yüzyılımız olacağını gösteriyor.
Eskiden rüya diyebileceğimiz şeyleri görüyoruz ve şahit oluyoruz.
Ben 15 yaşındayken, köye Roja Welat, Rizgari gibi dergileri götürdüğümüzde, hem biz hem de onu gören ve okuyamayan köylülerimiz, Kürtçeninde yazılıp okunabildiğini görünce şaşar kalır, buna inanamazdık.
Oysa şimdi Türkiyeden, Kürdistan Federal Devletine uçak kalkıyor. İsteyen her Kürt uçağa binip başkent Hewler'e (Erbil) gidebilir, orada Parlamento dahil heryeri gezip ziyaret edip geri dönebilir. Hatta oradaki Üniversitelere dahi kayıdını yapıp okuyabilir.
Üniversitelere kayıt yapmanın şartları da zor değil.
Lise bitirme notuna göre her yılın Ağustos başına kadar başvurmak gerekiyor. Eğitim dili İngilizce ve Kürtçe. İhtiyacı olan bazı öğrencilere burs dahi verilebiliyor.
Evet bunlar artık rüya değil! Hiçbir gücün değişteremeyeceği ve geri çeviremeyeceği gerçekler.
Belki bizim bölgemizde Kürtçe elli yıl sonra konuşma dili olmaktan çıkacak ama dünyada da Kürdistan diye modern ve zengin bir devlet var olacak. Diğer yanda elli yıl sonra Türkiyedeki Kürt nüfus da elli milyonu bulacak.
Düşünce ve duygularımı sizlerle paylaşmak istedim. Gelelim sıradaki harflerimize.
....Ê
Ê harfi türkçe alfabede olmayan bir harf. Erê kelimesinde de iki e var. Biri ağzınızı yarım açarak söyleneni, diğeri de ağız ve dişlerinizi yanlara uzatarak söylediğiniz ê .
Bu harf kullanılan yere göre çok farklı anlamlar verebilir.
Mesela Ker derseniz Eşek, Kêr derseniz Bıçak anlaşılır. 
Ber derseniz Ön, Bêr derseniz Kürek anlaşılır. Bu örnekleri daha da çoğaltabiliriz.
Şêr : Aslan
Şer : Savaş
Bêri : Süt sağma yeri
Beri : Ön kısım
Çêle : Yavru
Çele : Kışın ilk kırk günü.
...
F
F harfi Kürtçede çok açık ve net konuşulabilen bir harftir. Her iki dudağın hafifçe birbirine değdirilmesi ile ortaya çıkar.
Firi : Ağız Sütü
Firok : Uçak.
Firokxane : Havaalanı
Soranî lehçesini konuşan Kürtler Balafir , Balafirxane de kullanıyorlar. Burada gördüğünüz gibi yine Fır kelime kökü olarak mevcut. Bala kelimesi de sorani lehçesinde yüksek yer anlamında kullanılıyor. Balafir yani yüksekte uçan. Yine Dimilki (Zazaki) lehçesinde de Firaz bo : Yüksel, Kutlu ol anlamında kullanılıyor.
Türk hemşehrilerimizin Firuz ismini çok kullandıklarını hatta sevdiklerini biliriz. Ama eminimki bunu Kürtçedeki anlamını bilmeden kullanıyorlar. Keşke bunun anlamını bilerek kullanıyor olsalardı. O zaman çokca dile getirelen kardeşliğin, sözde kalmadığını anlayabilirdik.
... G
Gel : Halk
Bu harfle en yaygın kullanılan bir kelime. Doğrusu Gel bizim bölgemizde ya hiç bilinmeyen yada unutulmuş önemli bir kelime. Aynen Welat : Ülke, Niştîman : Vatan kelimeleri gibi. Ben bunu çok önemli toplumsal bir olgu olarak görüyorum.
Büyük göçten sonra bir daha hiç dönemeyeceği ve göremeyeceği Ülkesini, Vatanını ve Halkını topluca, belkide bilerek hafızasından mı sildi atalarımız? Bunun dünyada başka bir örneği daha var mı acaba ? Araştırmak gerekir.
G harfi gırtlak kaslarının bitiştirilmesi ile çıkar. Gel : Halk kelimesinin de bizdeki Gi , Gî Gîşt , Gîştik kelimelerinin akrabası olduğunu düşünüyorum.
Gî li wir wûn : Hepsi, herkes oradaydı. deyince; Hepsi Herkes yani halk kastediliyor. G ile başlayan birkaç ilginç kelime daha;
Ga :Öküz
Gamêş ya da Komiş :Manda. Türklerse Camız diyorlar. Muhtemelen bizim Gamêş ten almışlar.
Mange :İnek. Bu kelimede yine Ga dan türer. Ma :Anne demektir. Özellikle Zaza Kürtleri kullanır. Öküzün anası, dişisi demektir.
Aynen, Ker :Eşek, Manker :Dişi Eşek kelimesinde olduğu gibi türetilmiştir.
Gur :Kurt, Delgur : Dişi Kurt, Anakurt. Buradaki Del de Dê-Dayê kelimesinden gelir.
Gir :Büyük . Soranî lehçesinde konuşan Kürtler Gewre , Zazaca konuşan Kürtlerse Gireto derler. Dev gibi demek içinse Girse kelimesi kullanılır.
Hint Avrupa Dil grubuna mensup batı dillerinde de benzer kelimeler var. Almanca Gross (Gıros okunur), İngilizce Growth (Gırowt okunur) gibi.
Guli :Örme uzun kadın saçı
Gelt : Kilim Kürdistan da Kelim kelimesini kullananlarda var. Cil diyenler de. Bence Gelt daha Kürtçesi ve bizim yöremizde kullanılıyor.
Bu arada “Standart” bir Kürtçe oluşsun diye emek veren Kürdistanlıların bizim dilimizin türkçeden etkileniyor olması nedeni ile, pekçok türkçe kelimeyi karıştırarak konuşuyor olmamızla dalga geçeceklerine, kendilerinde kaybolmuş ama bizde h â lâ mevcut olan kelimeleri alıp kullanmalarını tavsiye ederim.
Yine Orta Anadolu Kürt Yerleşimin de yaşayan Kürtlerin de Kürdistan da konuşulan Kürtçenin daha doğru, kendilerininkinin eksik ve yanlış olduğunu düşünmeleri ve bu nedenle yerel Kürtçeyi kullanmaktan kaçınmalarını da doğru bulmuyorum. Çünkü gerçekte bu böyle değildir!
Kürtçe konuşurken biraz düşünmelerini salık veririm. Görülecektir ki yöresel Kürtçemiz de Kapi kapamîş kir değil, Deri girtin ya da Deri porkirin vardır.
Ez üzülmîş bûm değil Ez bi xem im var. Ya da Xema min nini :Üzülmüyorum var.
Ne dersiniz? 
Biz de bölgemizde birgün çocuklarımıza Türkçenin yanısıra Kürtçe eğitim yaptırabilecek miyiz?
Bu rüyayı görmemiz, bunu hayal etmemiz sizce çok mu gerçek
dışı ?
Doğrusu ben bunun da olabileceğine inanıyorum.
Nasılki “Kürdistan Federal Devleti” kuruldu ve kıyamet kopmadı . Dahada ileri gideyim hatta bir çok Türkde Kürtçe öğrenmek isteyecek. O günlerde gelecek buna eminim.
Bunları okurken, “Ya Dinazorlar, onlar ne olacak ?” diye sorduğunuzu duyar gibiyim.
Onlar; “Elli milyon yıl önce tarihe karışmamışlarmıydı” ?
Dr. Fikret Yıldız
|
