Soldan sağa: K.K, Psik.Dr. Fikret Zengin (kirîv), Hakpar gn. bşk.yrd. Reşit Deli, Av. Mevlût Şenel, Ankara KürtDer kurucularından Şahin Ayaz, S.S, ev sahibi Jin.Dr. Fikret Yıldız
B ve C
Merhaba
Sevgili internet izleyenleri. Uzun süren bir yaz tatilinden sonra tekrar beraberiz. Umarım sizlerde iyi bir yaz dönemi geçirmişsinizdir.
Ben Köyüm olan Mikaîla da (İnler) kaldım ve oğullarım Berzan Mikaîlî ile Mîran Mikaîlî`nin sünnet düğünlerini yaptım. Amaç uzun süredir benimde görmediğim ve birbirini görmemiş eş dost ve akrabayı biraraya getirmekti. Bunu da sanırım az çok başardık.
Yirmi yıldır göremediğim veya çok kısa gördüğüm bazı insanları tekrar görmek, onlarla sohbet etmek beni mutlu etti. Köylülerimle eskiden olduğu gibi tekrar ve beraber govend` lerimizi çekmek pek keyif verdi bana. Hele Hecoyî Memiş`in Sergovend `liğine bayıldım. Heco nun dedesinin Kırşehir`in Tosunburnu köyünden 1914 de gelip bizim köye yerleştiğini de bu arada hemen belirteyim.
Ayrılırken bundan sonra her yıl düzenli bir biçimde buluşma kararı aldık. Bu herkesin ortak arzusu ve isteği idi.
Gelelim bu seferki harfimize.
B
Güzel Kürtçemizde bu harfle pek çok kelime var. En güzeli de bence Bira . Bira bizde erkek kardeşin karşılığı. Birak , Birako diyenlerimizde var. Kürdistanın bir çok yerinde ise Birader , Kürtlerin amca çocukları olan Farslar da birader diyorlar. Yine pekçok batı dilinde de Brother yada Brüder olarak bilinir.
Alt ve üst dudakların birbirine tam değmesiyle söylenir. Yine biz Kürtçe konuşurken, bazen cümle başlarında Bira ew bi ya te bi = "O senin dediğin gibi olsun" yada Bira kes nemiri, bira şer biseki = "Kimse savaşta ölmesin, savaş dursun" diyoruz. Kürdistanlılar burada Bila kelimesini kullanıyorlar ki, muhtemelen bunu böyle söylemek daha doğrudur. Çünkü biz bu cümlelerdeki Bira yı "kardeş" kelimesinin karşılığı olan Bira olarak kullanmıyoruz vede yazılı Kürtçede de bunlar birbirine çok karışıyor.
Belê de yine bizde olmayan ama Kürdistanın diğer parçalarında Evet için kullanılan bir kelimemiz. Artık dilimize iyice yerleştiğinden buna Kürtçe değil diyemiyorum. Ama bu kelimenin aslının da Arapça olduğunu belirtmek zorundayım. Oysa yine bizim yörenin Kürtçesinde biz Belê yerine Erê diyoruz.
İsveç de Kürdçe resmi dil olarak okullarda okutuluyor. Küçük bir ögrencinin defterinden bir sayfa. Kaynak: Apec-Förlag
C
C ilede en güzel kelimemiz Cîran` dır. Yani "Komşu". Herkesin herkese boğazlatılmaya çalışıldığı bu ortamda kıymeti çok bir kelime. Yine özellikle Kürdistanın Serhad bölgesinde bu kelime Cînar olarak konuşuluyor. O mu yoksa bizimki mi doğru bilmiyoruz. Ama içimden bir ses daha çok Cîran diyor.
Meşhur bir laftır: Ev alma komşu al diye.
Cîran Kürtçe isimlerin çoğaldığı 1980 öncesi yıllarda en çok takılan kız ismiydi. Türkçe anlamı sorulduğunda pek masum ve kabul gören bir manası vardı. O nedenle de önce böyle isimlerle başladı bu akım.
Sonrası mı?
Soreş = Devrim, Agir = Ateş, Ardil = Ateşyürekli, Aştî = Barış, Servan = Savaşçi, Berzan = Büyük Kürt Önderi Barzanî`nin adına ithafen bu gibi daha çok mücadeleyi anımsatan isimler takıldı.
İsim takarak Kürt halkı Türkiye de başarılı ve sonuç alıcı bir pasif direniş örneği gösterdi. Hem de hiç örgütlenmeden, herhangi bir örgütün yol göstericiliği olmadan.
Cih = Yer, mekan olarak geçen kelimede, yazılı Kürtçede en yaygın kullanılan kelimelerden biri. Bu kelimede yine Arapçadan gelme olup, onun yerine bizim bölgemizde daha yaygın kullanılan bir sözcük mevcut: Şûn . Cümle içinde kullanırsak; Li şûna xwe rûnişt = Yerine oturdu yada Şûna xwe teng bû =Yeri daraldı gibi.
Cil da yine böyle bir sözcük. Yatak yorgan anlamında kullanıldığı gibi, giysi, elbise içinde kullanılıyor. Oysa yine bizim bölgemizde yatak için nivîn , elbise ve giysi içinse kinc ya da kincûber kullaniliyor. Hem özkürtçe hem de manalı. Yani herhangi bir şahsın üzerine bir çul atıp giyinmesi var, bir de kinc yani elbise giymesi. Toplumsal gelişmeninde bir belirtisi gibi geliyor bana.
Bir daha ki harflerde görüşmek dileği ile.
Dr. Fikret Yıldız
|
